تبلیغات
 شهرستان ازنا - گاپله چیست!؟!؟!
شهرستان ازنا
نوشته شده در تاريخ جمعه 23 اسفند 1387 توسط عبدالوند | نظرات ()
طبقه بندی: گاپله، 
گاپله‌ای نام محلی گوِیش فارسی مردم منطقه چاپلق ازنا در دشت جاپلق در استان لرستان ایران است. این گویش تحت تأثیر گویش‌های استان مرکزی به ویژه شهرستان خمین و گلپایگان قرار دارد. نام چاپلق تلفظ دیگری از همین نام «گاپله‌» است.

به ساكنان گاپله، گاپله ای می گویند. پیشه بیشتر آنان كشاورزی همراه با دامداری می باشد. زبانشان فارسی با لهجه ای ویژه كه پاره ای از فتحه ها را كسره تلفظ كرده و شبیه به لهجه های مركزی ایران از جمله اراكی، خمین و كاشان می باشد در بعضی مناطق گاپله زبان تركی و ارمنی هم رواج دارد. گرچه بخشهایی از گاپله وشهرستان ازنا به دلیل تقسیمات كشوری در لرستان قرارگرفته ولی بعلت داشتن موقعیت جغرافیایی و دشتی، فرهنگ وآداب و رسوم، ارتباطات فرهنگی وپیوندهای اجتماعی، جزء شهرها و مناطق حوزه مركزی ایران محسوب می شوند و بعلت حائل شدن رشته كوه های بلند از جمله اشترانكوه و سفید كوه ارتباط فرهنگی و اجتماعی بسیار كمی با لرستان دارد. نژاد گاپله ای ها آریایی و فارس می باشند كه میانگین دارای قدی بلند و گردنی كشیده، پوستی روشن و موهایی خرمایی و پیشانی آنان پهن می باشد. لباس آنان شلواری میانه است كه پیراهی بلند بر روی آن می پوشند و دستاری بر روی پیراهن می بندند. و در آخرلباسی بلند شبیه به عبا بر روی آنان می پوشند كه به آن مراد بگی «morad bagi» می گویند. كشاورزان گاپله ای لباس های مذكور را بدون مراد بگی می پوشند و همیشه داسی در دست دارند كه پاره ای به آن داسقاله«das ghale» می گفتند. گاپله ای ها همیشه كلاه بر سر دارند ولی عموماً كلاهی نخی و سیاه رنگ كه منگوله های كوچكی دارد بر سر می گذارند، نظیر این كلاه در تصاویر تخت جمشید نیز وجود دارد. گاپله ای ها ویژگی اخلاقی خاصی دارند كه عموما مردمی آرام ، صبور و مذهبی هستند. امام خمینی ، آیت الله بروجردی، آیت الله گلپایگانی، آیت الله اراكی، آیت الله امیری در قرون معاصر و میرزا محمد شفیع ابن علی جاپلقی از فضلای امامیه در زمینه فلسفه، میرزای قمی، و خزائی ها از مذهبیون این منطقه یا نزدیك به اینجا بوده اند. ویژگی اخلاقی خاص ساكنان احتمال دارد بخاطر قرن ها كشاورزی در سیستم اداری فئودالی بوده باشد، زیرا اولاً ساكن و یكجا نشین، دارای شغلی ثابت و همیشگی بوده اند بنابراین بر اساس مبانی جامعه شناسی این ویژگی ها مردم را قانونمند كرده و منافع بلند مدت را بر كوتاه مدت ترجیح می داده اند و گذشته از این ها سعی می كردند ازاختلاف پرهیز كرده و در صورت بروز اختلاف به فئودال مراجعه می كردند. بنابراین در سیستمی تقربیاً اداری زندگی می كرده و قانونمند بودند. دست كم در دوران معاصر مراجعه به آمار جرم نیروی انتظامی و دادگستری و مقایسه با مردم ساكنان همجوار گاپله مؤید این ادعا است. اشاره های جغرافیایی تاریخی در خصوص مردم گاپله وجود دارد كه از جمله یاقوت حموی در معجم البلدان آورده است: جابلق شهری در مغرب اقصی بوده و مردم آن از فرزندان قوم عاد می باشند و اهل جابرس [منطقه ای میان استان های همدان و مركزی] از فرزندان ثمود می باشند. پس در آنجا مردمانی از فرزندان حضرت موسی(ع) وجود دارد. اشاره دیگر اینكه در قاموس كتاب مقدس هاكس آمده است:... و مردم فرزیان مردمی هستند كه از اعقاب و بازماندگان كنعانیان هستند. از این مطالب پیدا می گردد پیشینه فرزیان بیش از زمانی است كه تخمین زده می شود كه شاید اشاره ای به شهر گابایی بوده باشد

اشترانکوه

اشترانکوه



درباره وبلاگ

ازنا شهری کوهستانی و جزئی از زنجیره سلسله جبال زاگرس در استان لرستان می باشد.
پست الکترونیک
تماس با مدیر
RSS
ATOM
جستجو
آخرين مطالب
آرشيو
موضوعات
نويسندگان
پيوند ها
پيوندهاي روزانه
آمار سايت
بازديدهاي امروز : نفر
بازديدهاي ديروز : نفر
كل بازديدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :